Hội thảo tập huấn triển khai hoạt động sàng lọc Lao chủ động trong cộng đồng tại TPHCM (ngày 13/3/2026)

Bệnh Lao hiện vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có gánh nặng dịch tễ lớn tại Việt Nam. Bệnh lây truyền qua đường không khí, tuy nhiên có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Thách thức hiện nay là triệu chứng lâm sàng giai đoạn đầu thường không điển hình hoặc nghèo nàn, dẫn đến việc bỏ sót ca bệnh nếu chỉ thực hiện tầm soát thụ động tại các cơ sở y tế.Số liệu thực tế tại các cơ sở điều trị ghi nhận tỷ lệ phát hiện lao (mới và tái phát) chỉ đạt khoảng 105,4 ca/100.000 dân. Trong khi đó, các nghiên cứu dịch tễ dựa trên kết quả sàng lọc chủ động ước tính hàng năm nước ta có khoảng 184.000 ca mắc mới, tương ứng với tỷ lệ 182 ca/100.000 dân. Khoảng cách lớn giữa số ca mắc thực tế và số ca được chẩn đoán cho thấy nhu cầu cấp bách trong việc thu hẹp lỗ hổng quản lý bệnh lao.Vì vậy, sàng lọc lao chủ động tại cộng đồng là giải pháp then chốt.

Chiến lược này cho phép ngành y tế chủ động nhận diện nhóm đối tượng nguy cơ cao, thực hiện chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm vi khuẩn học để can thiệp điều trị kịp thời.Việc triển khai các chiến dịch sàng lọc chủ động mang lại các lợi ích chiến lược:

- Thứ nhất: Phát hiện sớm các trường hợp mắc lao, bao gồm cả những bệnh nhân chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt.

- Thứ hai: Cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng, đặc biệt tại các khu vực dân cư có mật độ cao và nguy cơ lây nhiễm lớn.

- Thứ ba: Giảm thiểu biến chứng, tỷ lệ tử vong và tối ưu hóa chi phí điều trị dài hạn cho gia đình và xã hội.

- Thứ tư: Thông qua điều tra người tiếp xúc, giúp phát hiện và can thiệp sớm các ca lao tiềm ẩn, ngăn chặn sự tiến triển thành bệnh lao hoạt động.Quy trình triển khai được thực hiện đồng bộ:

Các trạm y tế lập danh sách đối tượng nguy cơ (người có triệu chứng hô hấp kéo dài, tiền sử tiếp xúc ca lao, người có bệnh nền mãn tính) để mời khám tầm soát miễn phí. Tại đây, người dân được khám lâm sàng và chụp X-quang phổi kỹ thuật số. Trường hợp có tổn thương nghi ngờ hoặc triệu chứng điển hình sẽ được chỉ định xét nghiệm sinh học phân tử (Xpert/Truenat). Song song đó, nhân viên y tế thực hiện điều tra người tiếp xúc gần trong gia đình. Bệnh nhân có kết quả dương tính sẽ được chuyển gửi đến hệ thống chuyên khoa để quản lý và điều trị theo phác đồ chuẩn.

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh kêu gọi người dân tích cực hưởng ứng các chương trình tầm soát và chủ động đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu nghi ngờ như: ho kéo dài, sụt cân, sốt nhẹ về chiều hoặc đổ mồ hôi đêm. Nỗ lực này không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng một cộng đồng an toàn, không còn bệnh lao.