Kinh nghiệm từ Bệnh viện Nhi Alder Hey

Điểm đặc biệt là Trung tâm được đặt ngay trong khuôn viên bệnh viện, gắn trực tiếp với hoạt động khám chữa bệnh, thay vì tổ chức thành một cơ sở nghiên cứu tách biệt. Bệnh viện kết nối bác sĩ, nhà khoa học, kỹ sư, doanh nghiệp công nghệ và người bệnh để cùng phát triển, thử nghiệm và ứng dụng những giải pháp mới nhằm giải quyết vấn đề thực tiễn trong chăm sóc sức khỏe.

1. Trung tâm Đổi mới sáng tạo Alder Hey hình thành như thế nào?

Trung tâm bắt đầu hình thành từ năm 2014, phát triển cùng quá trình hiện đại hóa Bệnh viện Nhi Alder Hey. Bệnh viện mới được đưa vào hoạt động năm 2015. Trung tâm có không gian chuyên biệt khoảng 1.000 m², bố trí ngay tại khu vực bệnh viện, tạo điều kiện để nhân viên y tế tương tác thường xuyên với chuyên gia công nghệ, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp.

Mục tiêu không chỉ là nghiên cứu công nghệ mới, mà còn rút ngắn khoảng cách từ nhu cầu lâm sàng đến giải pháp được ứng dụng trong thực tế.

2. Mô hình hoạt động có gì khác biệt?

Điểm cốt lõi là cách tiếp cận “Needs-led Innovation” – đổi mới sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Quy trình đổi mới sáng tạo có thể khái quát như sau:

- Bác sĩ và người bệnh phát hiện vấn đề thực tiễn.

- Trung tâm Đổi mới sáng tạo tiếp nhận và lựa chọn vấn đề ưu tiên.

- Nhà khoa học và doanh nghiệp đồng phát triển giải pháp công nghệ.

- Bệnh viện thử nghiệm, đánh giá hiệu quả và an toàn.

- Giải pháp được hoàn thiện, ứng dụng và nhân rộng trong hệ thống y tế.

Ví dụ, khi bác sĩ nhận thấy trẻ em cần phương pháp chuẩn bị tâm lý tốt hơn trước phẫu thuật, Trung tâm có thể phối hợp với chuyên gia thiết kế trải nghiệm, công nghệ thực tế ảo và doanh nghiệp phần mềm để xây dựng giải pháp, sau đó đánh giá trong môi trường bệnh viện.

Bệnh viện không chỉ là nơi tiếp nhận công nghệ, mà còn là nơi khởi nguồn, đồng phát triển và kiểm chứng công nghệ.

3. Bốn phòng thí nghiệm công nghệ của Trung tâm đổi mới sáng tạo

(1) Rapid Prototyping Lab – Phòng tạo mẫu nhanh: Thiết kế, in 3D và chế tạo nguyên mẫu thiết bị, mô hình giải phẫu phục vụ lập kế hoạch phẫu thuật, nghiên cứu và thử nghiệm.

(2) AI & Data Lab – Phòng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu: Phát triển, kiểm thử thuật toán AI, xây dựng dữ liệu tổng hợp và thử nghiệm giải pháp tích hợp với hệ thống thông tin bệnh viện.

(3) Simulation & User Experience Lab – Phòng mô phỏng và trải nghiệm người dùng: Thử nghiệm quy trình lâm sàng, công nghệ mới và đánh giá khả năng sử dụng trước khi triển khai thực tế.

(4) Immersive Lab – Phòng công nghệ nhập vai: Ứng dụng thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và mô phỏng môi trường để hỗ trợ đào tạo, điều trị và thiết kế trải nghiệm người bệnh.

4. Những sản phẩm đổi mới sáng tạo cụ thể

- Little Hearts at Home: Nền tảng theo dõi trẻ mắc bệnh tim tại nhà, giúp đội ngũ chuyên môn duy trì theo dõi từ xa và hỗ trợ chăm sóc liên tục.

- In 3D phục vụ phẫu thuật phức tạp: Sử dụng dữ liệu CT/MRI để tạo mô hình khối u và cơ quan lân cận, hỗ trợ phẫu thuật viên lập kế hoạch trước mổ.

- PICU Digital Twin – Bản sao số hồi sức nhi: Dự án nghiên cứu mô hình bệnh nhân số để mô phỏng và dự báo đáp ứng với các can thiệp hồi sức; không nên hiểu là công nghệ đã được ứng dụng thường quy.

- Danh mục dự án còn có các hướng AI dự báo nhu cầu giường bệnh, quản lý luồng bệnh nhân, tự động hóa quy trình và hỗ trợ ngôn ngữ trị liệu.

5. Tổ chức và cơ chế vận hành

Theo nghiên cứu tình huống do Healthcare Financial Management Association (HFMA) công bố năm 2022, Trung tâm có cơ chế quản lý hoạt động riêng, với giám đốc điều hành, hai giám đốc lâm sàng và đội ngũ hơn 30 nhân sự đa ngành tại thời điểm nghiên cứu.

Trung tâm có thể phát triển sản phẩm theo các hướng: triển khai ứng dụng, chuyển giao quyền sử dụng công nghệ, cung cấp dịch vụ hoặc hình thành doanh nghiệp phát triển từ kết quả nghiên cứu (spin-out). HFMA ghi nhận khoảng 100 dự án ở những giai đoạn khác nhau tại thời điểm khảo sát; đây là số liệu lịch sử, không phải quy mô được xác nhận cho năm 2026.

Một bước phát triển mới là chương trình Paediatric Open Innovation Zone (POIZ), với khoản đầu tư hơn 4 triệu bảng Anh được công bố năm 2025 nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhi khoa tại Liverpool.

6. Những bài học có thể vận dụng tại TP.HCM

Mô hình Alder Hey có giá trị tham khảo thiết thực cho định hướng xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng AI và mở ra cách tiếp cận mới cho các bệnh viện chuyên sâu của Ngành Y tế Thành phố.

- Đổi mới sáng tạo phải xuất phát từ nhu cầu lâm sàng: bác sĩ trực tiếp khám chữa bệnh là chủ thể đề xuất vấn đề cần giải quyết.

- Trung tâm phải nằm trong hệ sinh thái hoạt động của bệnh viện: có không gian chuyên biệt và đội ngũ thường trực, không nhất thiết đầu tư quy mô lớn ngay từ đầu.

- Tổ chức phối hợp đa ngành: bác sĩ, kỹ sư, chuyên gia AI, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cùng tham gia từ khâu xác định vấn đề.

- Mỗi sáng kiến phải được kiểm chứng: hiệu quả lâm sàng, an toàn người bệnh, chi phí – hiệu quả và khả năng nhân rộng là các tiêu chí quan trọng.

- Đổi mới sáng tạo phải gắn với sứ mệnh Trung tâm xuất sắc: làm chủ kỹ thuật tiên tiến, tạo giải pháp mới, nghiên cứu ứng dụng, đào tạo và chuyển giao.

Chẳng hạn, đối với Bệnh viện Bình Dân, có thể xem xét triển khai trước 03 hướng: (1) AI hỗ trợ ngoại khoa và phẫu thuật robot; (2) mô phỏng, in 3D phục vụ phẫu thuật; (3) khai thác dữ liệu lâm sàng để nghiên cứu, cải tiến chất lượng và an toàn phẫu thuật.

Đổi mới sáng tạo không phải hoạt động bên ngoài nhiệm vụ khám chữa bệnh, mà phải trở thành một năng lực cốt lõi của bệnh viện chuyên sâu.

Sản phẩm in 3D phục vụ phẫu thuật phức tạp của Trung tâm Đổi mới sáng tạo của Bệnh viện Nhi Alder Hey

Tài liệu tham khảo

- Healthcare Financial Management Association (HFMA). A Model for Innovation: Alder Hey Children’s Hospital (2022). https://www.hfma.org.uk/system/files/hfma-alder-hey-innovation-hub-case-study-final.pdf

- Alder Hey Innovation. Innovation Strategy. https://www.alderheyinnovation.com/wp-content/uploads/2025/04/Alder-Hey-Innovation-Strategy.pdf